Nie lekceważ fosforu, bo tracisz

Zobacz galerię (1)

W części gospodarstw stosuje się zbyt małe dawki fosforu, co nie pozwala na efektywne nawożenie i zubaża glebę z tego składnika.

Ilość fosforu jaką rośliny muszą pobrać do wytworzenia oczekiwanej wielkości plonu zależy od wielkości tego plonu oraz potrzeb pokarmowych roślin. Potrzeby pokarmowe roślin informują o tym, ile kg fosforu (P₂O₅) rośliny muszą pobrać, aby wytworzyć 1 tonę plonu głównego (ziarna, nasion, korzeni, bulw) i odpowiednią ilość plonu ubocznego. Warto więc sobie uświadomić, że im większe plony uzyskuje rolnik, tym więcej fosforu wywozi z pola.

Potrzeby pokarmowe wynoszą (kg P₂O₅ na 1 t):

Zboża:

• Pszenica ozima – 10,0;
• Pszenżyto ozime – 11,1;
• Żyto – 11,0;
• Jęczmień ozimy – 11,0;
• Jęczmień jary – 10,0;
• Pszenica jara – 12,0;
• Owies – 12,0;
• Kukurydza na ziarno – 13,0.

Okopowe:

• Burak cukrowy – 2,4;
• Burak pastewny – 1,0;
• Ziemniak – 1,5.

Przemysłowe:

• Rzepak – 20,0.

Strączkowe:

• Groch – 13,0;
• Bobik – 18,0;
• Łubiny – 18,0.

Pastewne:

• Kukurydza na kiszonkę – 1,0;
• Strączkowe na zielonkę – 1,6;
• Koniczyna – 1,5;
• Lucerna – 2,0;
• Trawy – 1,7;
• Motylkowe drobnonasienne z trawami – 1,8;
• Mieszanki zbożowo-strączkowe – 1,3.

Źródło: IUNG Puławy.

Nie należy ściśle trzymać się tych wartości, bo w praktyce mogą znacznie się różnić, ale dają one obraz zapotrzebowania roślin na fosfor. Warto podać kilka przykładów, aby można je było odnieść do własnego gospodarstwa:

• jęczmień ozimy – 10 t z 1 ha = 99 kg P₂O₅ (9 x 11,0);
• owies – 4 t z 1 ha = 48 kg P₂O₅ (4 x 12,0);
• rzepak – 4 t z 1 ha = 80 kg P₂O₅ (4 x 20,0);
• kukurydza na ziarno – 10 t z 1 ha = 130 kg P₂O₅ (10 x 13,0).

Fosfor rośliny pobierają z gleby, pozostawionego na polu plonu ubocznego przedplonu, zastosowanych nawozów naturalnych i mineralnych. Rolnik powinien dążyć do uzyskania, podobnie jak w przypadku innych składników, do co najmniej średniej zawartości fosforu przyswajalnego w glebie. Zasobność bardzo niska i niska są niedopuszczalne. Tymczasem w latach 2015-2018 aż 28 proc. próbek gleby zbadanych w okręgowych stacjach chemiczno-rolniczych odznaczało się taką zawartością fosforu przyswajalnego i było to więcej niż próbek z zawartością średnią – 26 proc.

Część fosforu rośliny mogą pobrać z pozostawionej na polu słomy zbóż czy innego plonu ubocznego przedplonu. W sytuacji, gdy rolnik wywozi bezpowrotnie z pola słomę, dawki tego składnika w nawozach mineralnych musi zwiększyć zgodnie z zaleceniami IUNG-PIB w Puławach o 20 proc.   

Większość gospodarstw nie utrzymuje zwierząt, a w związku z tym nie dysponuje nawozami naturalnymi i fosfor musi dostarczać przede wszystkim w nawozach mineralnych. Jak podaje GUS (2020) w roku gospodarczym 2018/2019 średnia dawka fosforu w naszym rolnictwie wyniosła 23,4 kg P₂O₅ na 1 ha użytków rolnych. Wykorzystanie fosforu z nawozów mineralnych wynosi w pierwszym roku po zastosowaniu tylko 20 proc.

Oczywiście bezcelowe jest stosowanie nadmiernych w danych warunkach dawek fosforu, bo nie jest tylko ekonomicznie nieuzasadnione, ale także szkodliwe dla środowiska naturalnego ze względu na ryzyko skażenia wód.

• Krok po kroku w zakresie doboru odmian, nawożenia i ochrony. Zamów prenumeratę miesięcznika "Nowoczesna Uprawa" już teraz