Białogrzbiety, czyli historia odtworzenia rasy

białogrzbiety, bydło białogrzbiete, I Krajowa Wystawa Bydła Białogrzbietego, rasy zachowawcze Zygmunt Litwińczuk — Profesor Zygmunt Litwińczuk widząc krowy białogrzbiete pasące się na łąkach, zdecydował się zająć odtworzeniem tej rasy w Polsce. Foto_Joanna Michalewska

Bydło charakterystyczne umaszczone z białym pasem na grzbiecie i czerwono lub czarno umaszczonymi bokami, występowało na terenach między Wisłą a Bugiem od dawien dawna. Już w XIX-wiecznych opracowaniach na temat bydła jest o nim wiele wzmianek. Pojawia się też tam nazwa białogrzbiety.

Ostatni raz w latach 60-tych XX wieku pisał o nim profesor Jan Pająk w podręczniku "Zarys chowu bydła", gdzie zamieścił też zdjęcia przedwojennych białogrzbietów.

Bydło to nie było uznawane jako rasa, a w latach 70-tych XX wieku uznano je za wymarłe.

W 1996 r. grupa naukowców z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie przeprowadzała inwentaryzację bydła na terenach Polski wschodniej. Profesor Zygmunt Litwińczuk widząc krowy białogrzbiete pasące się na łąkach, zdecydował się zająć odtworzeniem tej rasy.

Na terenach od Cycowa po Suwałki udało się zidentyfikować 100 sztuk bydła białogrzbietego. Były to najczęściej pojedyncze osobniki utrzymywane w małych gospodarstwach.

Warunkiem uznania rasy było wykonanie badań DNA, żeby wykazać genetyczną odrębność. Ich wyniki przeszły oczekiwania badaczy. Populacja, która została zidentyfikowana, wykazywała 13 genów nie występujących u żadnej innej rasy na świecie.

Zygmunt Litwińczuk w 2002 roku przygotował "Program hodowlany ochrony zasobów genetycznych bydła białogrzbietego".

Minister rolnictwa w oparciu o ten program 1 lipca 2003 r. uznał białogrzbiety za polską rasę bydła i otworzył dla niej księgi hodowlane, które prowadzi Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie.

– Rozpoczynając od 4 stad i 20 krów wpisanych do ksiąg w 2003 roku doszliśmy po 20 latach pracy do ponad 100 gospodarstw na terenie całej Polski, w których utrzymywane jest ponad 1200 krów objętych badaniami – podkreśla prof. Zygmunt Litwińczuk.

Rasa, która uznana była za wymarłą, po 20 latach pracy, zdaniem Zygmunta Litwińczuka, jest już odtworzona, ale nadal bezwzględnie musi podlegać ochronie.

Już w najbliższy weekend czyli 20-21 maja podczas Zielonego Agro Show organizowanego w Ułężu. odbędzie się I Krajowa Wystawa Bydła Białogrzbietego. Jej organizatorami są Polski Związek Hodowców Bydła Białogrzebietego oraz Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka.